ฤดูรีโนเวทมาแล้ว อย่าปล่อยให้การเลือกสวิตช์เป็นเรื่องคิดทีหลัง

ลองสังเกตดูว่าช่วงนี้ร้านวัสดุก่อสร้างและทีมช่างไฟในกรุงเทพฯ คึกคักขึ้นผิดหูผิดตา เพราะฝนเริ่มซาลง โปรเจกต์ที่ค้างคาตั้งแต่เดือนสิงหาคม-กันยายนกลับมาเดินหน้าอีกครั้ง และไอเดียที่เก็บไว้ใน Pinterest ตลอดหน้าฝนก็เริ่มได้รับการอนุมัติให้ผู้รับเหมาลงมือจริงสักที ตุลาคมถึงธันวาคมคือช่วงที่งานรีโนเวทในไทยคึกคักที่สุดของปี คิวช่างไฟเต็มเร็วมาก และทันทีที่ทีมงานเริ่มเดินสายไฟ การตัดสินใจเรื่องผนังบ้านของคุณก็แทบจะแก้ไขไม่ทันแล้ว

สิ่งที่เจ้าของบ้านหลายคนพลาดคือ การเลือกซื้อสวิตช์และปลั๊ก มักถูกผลักไปคิดทีหลังสุด กลายเป็นแค่รายละเอียดปลีกย่อย ที่เลือกจากแคตตาล็อกในสัปดาห์ท้ายๆ หลังจากสีผนังและผังเฟอร์นิเจอร์ลงตัวหมดแล้ว แต่ปัญหาคือ ถึงตอนนั้น ช่างฝังกล่องฝังผนังแล้ว สายไฟฝังอยู่ในผนังเรียบร้อยแล้ว หากไม่ได้มีการแพลนเรื่องรุ่นของสวิตช์ที่จะใช้งาน ไม่ได้แพลนสวิตช์สองทางสำหรับบันได ไม่ได้เผื่อจุด LAN หลังตู้ทีวี หรือไม่ได้เผื่อวงจรให้เพียงพอสำหรับเคาน์เตอร์ครัวที่ต้องมีทั้งไฟส่องสว่างและปลั๊กสำหรับเครื่องใช้ไฟฟ้า นี่ไม่ใช่เรื่องที่จะแก้ไขง่ายๆ อีกต่อไป แต่กลายเป็นเรื่องใหญ่ที่ต้องรื้อ ต้องทุบ เพื่อให้ได้สิ่งที่ต้องการกับบ้านของคุณ

จริงๆแล้ว วิธีแก้ไม่ยากเลย และแทบไม่มีต้นทุนนอกจากเผื่อเวลานิดหน่อย และ แพลนล่วงหน้าในเวลาที่ถูกต้อง  เราเดินสำรวจบ้านทีละห้องก่อนที่ช่างจะเริ่มเดินสายไฟ แล้วตัดสินใจ ไม่ใช่แค่ “ตรงไหนต้องมีสวิตช์” แต่ต้องถามว่า “ควรเป็นสวิตช์แบบไหน” และ ปลั๊กที่จะมี ใช้งานส่วนไหนบ้าง เพื่อให้เราไม่ต้องลากสายปลั๊กพ่วงยาว ระโยงรยางค์เต็มบ้าน นี่คือเรื่องหลักๆที่เราควรคิดเผื่อกันแต่แรก

เลือกรุ่นสวิตช์ที่ชอบ และเหมาะสำหรับบ้านของคุณ

ก่อนคิดว่าจะติดสวิตช์ตรงไหน ควรตัดสินใจก่อนว่าจะใช้สวิตช์รุ่นไหนดี เพราะรุ่นของสวิตช์เป็นตัวกำหนดขนาดกล่องฝังผนังที่ช่างต้องติดตั้ง

สวิตช์มี 2 ขนาดหลัก

• หน้ากากทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้า ใช้กับกล่องฝังขนาด 2×4 นิ้ว ซึ่งช่างไฟในไทยส่วนใหญ่ใช้เป็นมาตรฐานอยู่แล้ว ให้ลุคง่ายๆ เรียบร้อย
• หน้ากากทรงสี่เหลี่ยมจัตุรัส ให้ความรู้สึกเหมือนงานดีไซน์ชิ้นหนึ่งบนผนัง เข้ากับบ้านสไตล์โมเดิร์นและมินิมอล และมาพร้อมฟังก์ชั่นที่มากขึ้นกว่าแบบผืนผ้า แต่มักต้องใช้กล่องฝังแบบจัตุรัส ซึ่งขนาดต่างจากกล่องมาตรฐาน

นี่คือเหตุผลที่ต้องเลือกตั้งแต่แรก ถ้ากล่องในผนังไม่ตรงกับรุ่นที่ถูกใจทีหลัง ก็ต้องยอมเปลี่ยนดีไซน์ หรือไม่ก็ต้องรื้อผนังเพื่อเปลี่ยนกล่อง ให้เลือกรุ่นก่อน แล้วแจ้งขนาดกล่องฝังผนังที่ถูกต้องให้ผู้รับเหมาทุกจุด หากไม่แน่ใจ ทีมงาน SAHN ช่วยยืนยันขนาดกล่องของแต่ละรุ่นให้ได้ การใช้รุ่นเดียวกันทั้งบ้าน หรืออย่างน้อยชั้นละหนึ่งรุ่น ทำให้ทุกห้องดูกลมกลืนเป็นชุดเดียวกัน

ไฟที่เปิด ปิด ได้จากหลายจุด

ไฟบางดวงควรเปิด-ปิดได้มากกว่าหนึ่งจุด และต้องเดินสายเตรียมไว้ตั้งแต่แรก สวิตช์สองทางต้องมีสายเชื่อมระหว่างสวิตช์ทั้งสองจุด ถ้าควบคุมได้ตั้งแต่ 3 จุดขึ้นไป ต้องมีสวิตช์กลางทาง (หรือ 3 ทาง / 4 ทาง) เพิ่มเข้าไปด้วย สิ่งเหล่านี้เพิ่มทีหลังไม่ได้ ถ้าไม่รื้อผนัง

จุดที่ควรวางแผนมีสวิตช์หลายทาง

• บันได ด้านล่างและด้านบน จะได้ไม่ต้องเดินขึ้นลงในความมืด
• ทางเดินยาว ติดที่ต้นและท้ายทางเดิน
• ห้องนอน ที่ประตูหนึ่งจุด และข้างเตียงอีกหนึ่งจุด ปิดไฟได้โดยไม่ต้องลุกจากเตียง
• ห้องนั่งเล่นและห้องทานอาหารแบบเปิดโล่ง ที่มีทางเข้าหลายทาง
• โรงจอดรถและพื้นที่ภายนอก ในบ้านหนึ่งจุด และที่ประตูหรือรั้วอีกหนึ่งจุด

ระหว่างวางแผน ควรถามเพิ่มเติมว่า

• ห้องนี้ควรมีดิมเมอร์สำหรับหรี่ไฟไหม? ส่วนใหญ่การหรีไฟจะใช้งานในส่วนห้องทานอาหาร ห้องนั่งเล่น และห้องนอนใหญ่ และอย่าลืมเช็กว่าโคมไฟและไดรเวอร์ LED ที่จะซื้อ รองรับการหรี่ไฟด้วย
• จำนวนช่องสวิตช์พอกับการใช้งานจริงหรือยัง? การใช้หน้ากาก 4 ช่อง ในจุดที่จริงๆ ต้องใช้ 5 ช่อง เป็นความผิดพลาดที่เจอบ่อย และการเปลี่ยนเพื่อเพิ่มทีหลังมักหมายถึงการรื้อผนัง ฝังบล็อคใหม่

โฮมออโตเมชั่น ระบบอัตโนมัติต่างๆ

แม้วันนี้ คุณยังไม่ต้องการใช้สมาร์ทโฮมเต็มรูปแบบ ก็ควรเดินสายเผื่อไว้ซักหน่อย เพื่อให้สามารถอัปเกรดได้ในอนาคตโดยไม่ต้องรื้อผนัง

หัวใจสำคัญของสมาร์ทสวิตช์คือสายนิวทรัล (N) บ้านในไทยจำนวนมากเดินแค่สายไลน์ (L) เข้ากล่องสวิตช์ ส่วนสายนิวทรัลวิ่งตรงไปแค่ที่โคมไฟ สวิตช์ธรรมดาใช้งานได้ปกติ แต่สมาร์ทสวิตช์ส่วนใหญ่ต้องมีสายนิวทรัลในกล่องสวิตช์ เพื่อจ่ายไฟให้วงจรของตัวเองและเชื่อมต่อ สัญญาณ Zigbee ได้ตลอดเวลา ถ้าไม่มีสายนิวทรัล และต้องการใช้สมาร์ทโฮม คุณจะเลือกได้แค่รุ่นที่ไม่ใช้นิวทรัล ซึ่งอาจทำให้หลอด LED วัตต์ต่ำกะพริบหรือมีแสงค้างเมื่อปิดไฟ การวางแผนช่างเดินสายนิวทรัลเผื่อไว้ทุกสวิตช์ตอนเดินสายไฟ มีค่าใช้จ่ายน้อยมาก แต่เปิดทางให้คุณเลือกสมาร์ทสวิตช์ได้ทุกแบบในอนาคต

สิ่งที่ควรวางแผนเพิ่มเติม

• กล่องฝังแบบลึกในจุดที่จะใช้สมาร์ทสวิตช์ เพราะตัวโมดูลสมาร์ทต้องการพื้นที่ด้านหลังมากกว่าปกติ
• ตำแหน่งฮับและเราเตอร์ ให้สัญญาณไปถึงสวิตช์ทุกตัวอย่างเสถียร
• ฉากและระบบอัตโนมัติ เช่น กดปุ่ม “Good night” ข้างเตียงเพื่อปิดไฟทั้งบ้าน หรือให้ม่าน แอร์ และไฟทำงานร่วมกัน ถ้ารู้ว่าอยากได้อะไร การเดินสายก็จะรองรับได้ตรงจุด
• สวิตช์ไร้สาย เป็นทางเลือกสำรอง สำหรับจุดที่เดินสายสองทางเพิ่มไม่สะดวก แต่จะมีข้อจำกัดอยู่บ้าง

ปลั๊ก และ สายสัญญาณ เพียงพอหรือยัง

บ้านส่วนใหญ่มักมีปลั๊กน้อยเกินไป หรืออยู่ผิดตำแหน่ง สุดท้ายก็ต้องลากปลั๊กพ่วงระโยงระยางทั่วบ้าน ลองนึกภาพการใช้งานจริงของแต่ละห้อง:

• หัวเตียง ควรมีปลั๊กพร้อมช่องชาร์จ USB-A และ USB-C
• ผนังทีวี ปลั๊กหลายช่องสำหรับทีวี ซาวด์บาร์ กล่องรับสัญญาณ และเราเตอร์ พร้อมจุด LAN หลังตู้ทีวี
• ห้องครัว ปลั๊กตามแนวเคาน์เตอร์และไอส์แลนด์ และวงจรแยกสำหรับเครื่องใช้ไฟฟ้ากำลังสูง เช่น เตาอบ เตาแม่เหล็กไฟฟ้า ไมโครเวฟ และเครื่องทำน้ำอุ่น
• ห้องทำงาน ปลั๊กเพียงพอในระดับโต๊ะ และจุดเชื่อมต่อเครือข่ายแบบใช้สาย
• ห้องน้ำ ปลั๊กสำหรับที่เป่าผมในจุดที่จำเป็น พร้อมระบบป้องกันที่เหมาะสม
• ภายนอกและระเบียง ปลั๊กกันน้ำ สำหรับไฟสวน เครื่องมือ หรือที่ชาร์จรถยนต์ไฟฟ้า

สายแลน (LAN) เป็นส่วนที่ควรต้องให้ความสำคัญเป็นพิเศษ สายแลนต้องเดินเป็นเส้นเดียวต่อเนื่องจากตู้เครือข่ายหรือเราเตอร์ไปถึงแต่ละจุด ไม่เหมือนสายไฟที่ต่อกลางทางได้ เพราะการต่อสายแลนกลางทางทำให้ความเร็วลดลงหรือสัญญาณไม่เสถียร ถ้าลืมเผื่อจุดไหนไว้ การเพิ่มทีหลังมักต้องร้อยสายใหม่ผ่านผนังหรือ รื้อฝ้า

ดังนั้นควรวางแผนตั้งแต่แรกโดยจุดที่จำเป็น เช่น

• จุด LAN สำหรับทีวี ห้องทำงาน มุมเล่นเกม และกล้องวงจรปิด
• จุด LAN บนฝ้า สำหรับติดตั้ง Wi-Fi Access Point ให้สัญญาณครอบคลุมทุกชั้นอย่างทั่วถึง
• ตำแหน่งตู้เครือข่ายส่วนกลาง ที่สายทุกเส้นวิ่งกลับมารวมกัน
• แยกท่อร้อยสายแลนกับสายไฟ เพื่อลดสัญญาณรบกวน และใส่เชือกนำสายสำรองไว้ในท่อ เผื่ออัปเกรดในอนาคต

ถ้าโปรเจกต์รีโนเวทของคุณกำลังจะเข้าสู่ขั้นตอนเดินสายไฟในช่วงนี้ ตอนนี้แหละคือจังหวะที่ใช่ ลองนำแบบแปลนบ้านมาที่โชว์รูม SAHN ให้ทีมออกแบบของเราช่วยไล่ดูทีละห้องกับคุณ ว่าจุดไหนควรเดินสายสองทาง จุดไหนควรใส่ดิมเมอร์ และจุดไหนควรเผื่อปลั๊กเพิ่ม ก่อนส่งแบบให้ผู้รับเหมา หรือเข้าไปดูคอลเลกชันต่างๆ แบบเต็มๆ ได้ที่ sahndesign.com และติดตามเคล็ดลับการวางแผนเพิ่มเติมได้ที่ @sahnthailand การคุยกันสักครึ่งชั่วโมงตอนนี้ ถูกกว่าการทุบผนังที่เพิ่งทาสีเสร็จในเดือนมกราคมแน่นอน